HAARLEM - Ontdek de wereld door de ogen van de in Haarlem werkende kunstenaar Henk Metselaar (1946). In zijn complexe en avontuurlijke schilderijenreeksen vol humor klinkt zijn maatschappelijke betrokkenheid door. Met groot vakmanschap schildert hij artistiek en inhoudelijk gelaagde voorstellingen vol verwijzingen naar iconen uit de Europese cultuurgeschiedenis.

De stuntelende mens

Centraal in de tentoonstelling staat de indrukwekkende schilderijencyclus Vallen & Opstaan die nu voor het eerst in een museum te zien is. In precies zestien jaar schilderde Metselaar deze reeks van 24 doeken waarin hij het gestuntel van de mensheid verbeeldt in een steeds complexer wordende wereld. Thema’s als kunst, mythe, consumptie, kolonialisme, geweld en vluchtelingen lopen als een rode draad door de verhalende schilderijen heen. De serie is licht dramatisch, aandoenlijk, dwaas, grotesk en (on)gewild humoristisch. Ze zetten aan tot aandachtig kijken rondom de vraag: ‘Hoe verhoud jij je tot de wereld om ons heen?’

Vallen & Opstaan begint met het Bijbelse scheppingsverhaal en besluit met het einde van de wereld. Zo toont de reeks het onafwendbare verloop van Genesis tot Apocalyps, van goed naar kwaad, van leven naar dood. In de loop van de cyclus wordt de blik op de wereld steeds onrustiger, onoverzichtelijker en benarder. Die ontwikkeling weerspiegelt volgens Metselaar de toenemende complexiteit van de werkelijkheid waarin de mens zijn weg probeert te vinden.

De vierde wand

De taferelen in Vallen & Opstaan ontwikkelen zich geleidelijk van open naar gesloten. Dit proces voltrekt zich op een transparante wand tussen kijker en podium: de vierde wand. Metselaar ontdekt de vierde wand bij toeval na het schilderen van de hoeraslinger op het eerste doek: En er was licht. Dit begrip uit het theater vormt de grens tussen werkelijkheid en verbeelding. De vierde wand krijgt in de cyclus stapsgewijs een steeds prominentere rol. In de loop van de reeks belemmeren meer en meer objecten het zicht op de voorstelling steeds verder, totdat de vierde wand het toneel uiteindelijk vrijwel geheel aan het oog onttrekt.

Kafka en De 12 Provinciën

Metselaars liefde voor getallen komt onder andere naar voren in de serie De 12 Provinciën. In deze serie doet hij verslag van zijn zoektocht naar de identiteit van Nederland. In 12 jaar tijd schilderde hij iedere maand een doek in 12 steden per provincie: 144 schilderijen in totaal. Zijn motieven vond hij in ‘winkelcentrum Nederland’, waar hij weinig eigen identiteit vond, maar de eenheidsworst van globalisering en massaconsumptie.

De favoriete schrijver van Henk Metselaar is Franz Kafka. Dat zie je zowel in de serie Vallen & Opstaan als in Kafka in 1176 doosjes: een reeks van 48 kleinere doeken naar aanleiding van evenveel verhalen van de Duitstalige schrijver.

Publieksprogramma

Tijdens de tentoonstelling geeft Henk Metselaar rondleidingen door de tentoonstelling waarin hij vertelt over zijn inspiratiebronnen en zijn werkwijze. Ook is er een filmavond in de FilmKoepel met een door de kunstenaar geselecteerde film. Kijk voor meer informatie over de activiteiten bij de tentoonstelling op: www.verweymuseumhaarlem.nl